زايل سازيم تا به آنجا باز گردند كه آمده‌اند يعنى اريحا و اذرعات شام پس مراد به اين اجلاء بنى النضير است و قريب باينست قول آن كسى كه گفته است مراد بوجوه رؤساى يهود است و يا من قبل ان نطمس وجوها بان تعمى الأبصار عن الاعتبار و تصم الاسماع عن الاصغاء الى الحق بالطبع و نردها عن الهداية الى الضلالة آورده‌اند كه چون اين آيه نازل شد عبد اللَّه سلام استماع نموده به حضرت رسالت صلَّى اللَّه عليه و آله مسارعة كرده ايمان آورده و گفت يا رسول اللَّه ميترسيدم كه پيش از آنكه به تو رسم رويم را با قفا گردانند مبرده گفته كه ( لا بد من طمس فى اليهود و مسخ قبل قيام الساعة ) و نزد بعضى يهود را اين صورت در آخرت دست خواهد داد نخعى روايت كند كه در عهد عمر چون اين آيه را بر كعب الاحبار خواندند گفت ( يا رب امنت يا رب اسلمت ) * ( أَوْ نَلْعَنَهُمْ ) * عطفست بر نطمس و ضمير راجع باصحاب وجوهست يا بقوله الذين بر طريقه التفات يا بوجوه اگر مراد به آن وجها باشد يعنى برانيم ايشان را كه اصحاب وجوهند از رحمت خود * ( كَما لَعَنَّا ) * هم چنان كه رانديم از رحمت * ( أَصْحابَ السَّبْتِ ) * ياران روز شنبه را يعنى آنان كه از فرمان خدا سرپيچيدند و در روز شنبه بصيد ماهى اشتغال نمودند جار و مجرور متعلق است بهر يك از طمس و لعن مراد آنست كه جزاى ايشان دهيم بمسخ هم چنان كه جزا داديم به آن اصحاب سبت را يا طعن كنيم ايشان را بر لسان تو هم چنان كه لعن كرديم اصحاب سبت را بر لسان داود عليه السّلام و عطف آن بر طمس دلالت مىكند بر آنكه مراد به طمس مسخ صورت نيست در دنيا بلكه مسخ سيرتست و كسى كه حمل وعيد مىكند بر تغيير صورت در دنيا ميگويد اين صورت قريب بظهور علامت قيامت واقع خواهد شد و يا آنكه مشروطست بعدم ايمان همهء ايشان و چون بعضى ايمان آوردند مانند عبد اللَّه سلام اين صورت واقع نشد * ( وَكانَ أَمْرُ اللَّه ) * و هست فرمان خدا بايقاع شيء يا بوعيد و يا آنچه حكم به آن كرده و قضا فرموده * ( مَفْعُولًا ) * كرده شده يعنى نافذ يا كاين پس لا محاله واقع خواهد شد آنچه موعود شده‌ايد به آن اگر ايمان نياريد اين تهديد و تخويفست مر اهل كتاب را از ابن عمر مرويست كه چون اين آيه كه قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا است نازل شد رسول صلَّى اللَّه عليه و آله بر بالاى منبر رفت و آن را بر اصحاب خواند مردى بر پاى خواست و گفت يا رسول اللَّه و الشرك رسول صلَّى اللَّه عليه و آله هيچ نفرمود تا آنكه مرد سه بار اينكلمه را تكرار كرد حق سبحانه و تعالى اين آيه فرستاد * ( إِنَّ اللَّه لا يَغْفِرُ ) * بدرستى كه خدا نمىآمرزد * ( أَنْ يُشْرَكَ بِه ) * آنان را كه شرك آرند به دو و شريك گيرند در عبادت او زيرا كه حكم الهى نافذ گشته و قاطع و جازم شده بر خلود اهل شرك در دوزخ و ديگر آنكه ذنب مشرك منحى نميشود نزد اثر شرك